Tính cách mạng của phép biện chứng duy vật và ý nghĩa của nó trong thực tiễn cách mạng hiện nay

Với tư cách là một học thuyết triết học, phép biện chứng duy vật mang tính khoa học và tính cách mạng sâu sắc. Hai yếu tố này luôn luôn thống nhất với nhau bởi vì phép biện chứng duy vật là “học thuyết về sự phát triển dưới hình thức hoàn bị nhất, sâu sắc nhất và không phiến diện nhất”.

Phép biện chứng biện chứng về bản chất có tính phê phán và tính cách mạng. Nó cho rằng: “không có gì là tối hậu là tuyệt đối và thiêng liêng cả. Nó chỉ ra tính chất quá độ của mọi vật và đối với nó không có gì tồn tại ngoài quá trình không ngừng của sự tiến triển vô cùng vô tận từ thấp lên cao”. Bản chất cách mạng của phép biện chứng duy vật thể hiện ở chỗ trong khi đưa ra quan niệm về tính hợp lý của cái hiện tồn thì đồng thời trong đó quan niệm  về sự diệt vong tất yếu của cái hiện tồn đó. Từ đó, nó có có khả năng chống lại tư tưởng bảo thủ, trì trệ. Tính khoa học và tính cách mạng của phép biện chứng duy vật còn được thể hiện trong các nguyên lý, các cặp phạm trù và các quy luật, từ đó vạch ra biện chứng của quá trình phát triển. Nó là cơ sở phương pháp luận chỉ đạo cho các hoạt động của con người nhằm xác lập cho mình những phương pháp khoa học đúng đắn trong nhận thức cũng như trong hoạt động thực tiễn.

Thực tiễn mấy chục năm qua của cách mạng Việt Nam cho thấy rằng: nhờ biết vận dụng đúng đắn và sáng tạo những tư tưởng trong phép biện chứng duy vật mà Đảng ta đã đưa cách mạng Việt Nam đánh thắng nhiều tên đế quốc sừng sỏ. Tuy nhiên, trong những năm đầu xây dựng đất nước chúng ta đã mắc phải những sai lầm dẫn đến những khó khăn không đáng có cho công cuộc xây dựng đó, các bệnh quan liêu, chủ quan, hẹp hòi, máy móc trở thành những vật cản trong con đường tiến lên của cách mạng mà một trong những nguyên nhân chủ yếu là chưa nắm vững một cách thấu đáo bản chất của phép biện chứng duy vật. Chính vì, vậy để khắc phục sự trì trệ này cần phải đổi mới cách nghĩ cách làm chống các tư tưởng quan liêu, trì trệ, bảo thủ, siêu hình hoặc tư tưởng nôn nóng, bệnh chủ quan duy ý chí.